Dat geeft de indruk dat er ruimte is voor concrete invulling door de Staten in de komende periode. En er wordt opgeroepen tot een goede verbinding tussen college en alle fracties in de Provinciale Staten om samen tot goede besluiten te komen. Wij brengen graag onze ideeën in en kijken uit naar constructieve samenwerking.
The Big 5
Alle fracties hebben op zaterdag 27 mei de mogelijkheid gehad om de coalitiepartijen suggesties mee te geven voor het coalitieakkoord. GroenLinks heeft een aantal onderwerpen genoemd die in deze periode voortvarend opgepakt moeten worden. Wij noemen ze The Big 5. Energietransitie, natuur & landbouw transitie, OV, woningnood en de cultuursector.
In het coalitieakkoord “Gelderland gewoon doen” herkennen wij deze thema’s. Wij lezen dat de energietransitie doorgaat met de al afgesproken Regionale Energie Strategieën met meer energie uit zon en wind, de Gelderse Maatregelen Stikstof worden uitgevoerd zoals afgesproken. Wij lezen ook dat natuur goed is voor ons, dat het een intrinsieke waarde heeft en dat we natuur moeten koesteren. Bovendien staat er dat er woningen bij moeten voor starters en doorstromers, voor jong en oud. En ik lees ook dat OV een nutsvoorziening is en het gaat over leefbaarheid en bereikbaarheid van de Gelderse gebieden en cultuur is van en voor iedere Gelderlander. Tot zover over de urgente thema’s en de belangrijke, herkenbare zinnen.
Zorgen en vragen
Het coalitieakkoord roept echter ook vragen op, wellicht logisch omdat een akkoord op grote lijnen nooit volledig kan zijn. Maar er komen dan zorgen bij als het gaat om koers, tempo en financiering.
Energietransitie
De Regionale Energie Strategieën worden voortgezet, dat betekent dat er windmolens en zonneparken gaan geplaatst worden de komende 4 jaar. De politieke realiteit is dat hernieuwbare energie in de EU van de huidige 22% naar 42% moet in 2030. Deze wettelijke afspraak om hernieuwbare energie te verdubbelen in zeven jaar is al besloten in Brussel. Het lijkt er niet op dat Gelderland mee wil doen met deze inhaalslag, want elders in de tekst lezen we dat er geen nieuwe windmolens en zonneparken geplaats worden. U staat dus op de rem terwijl versnelling nodig is.
In Gelderland willen we 55% minder uitstoot van broeikasgassen in 2030. Daarbij helpt jullie wens voor kernenergie voorlopig niet, want een centrale staat er op z’n vroegst over acht jaar. En het helpt zeker niet voor het doel van verdubbeling van hernieuwbare energie. Gelderland zal zelf ook aan de slag moeten.
Natuur en Landbouwtransitie
Bij hoofdstuk stikstof staat: “Zodra nieuwe wetgeving rond stikstof ruimte biedt willen we direct meebewegen”. En wat gebeurt er dan in de tussentijd? Helpen we al boeren omschakelen naar extensiveren en biologische landbouw? Of gebeurt er in de tussentijd helemaal niets? Den Haag zet in op uitkopen, wat is het plan als er niet genoeg boeren zijn die zich laten uitkopen? Het vertrouwen in technische oplossingen is groot. Keer op keer blijkt helaas dat die niet werken. Daardoor sturen we de veeboer weer in een niet toekomstbestendige richting.
In het coalitieakkoord is er volop ruimte voor nieuwe intensieve veehouderij, het opheffen van het geitenmoratorium, N2000 gebieden worden nog beschermd, maar buiten N2000 is het afgelopen met die bescherming. Ik citeer: “ Oude bosgronden buiten Natura 2000 en het Gelders natuurnetwerk…. willen we kunnen gebruiken voor een nieuwe bestemming.” Terwijl de Staten het er dit voorjaar over eens waren dat oude bosgronden juist waardevol zijn en beschermd moet blijven.
De wettelijke doelen voor schoon water liggen om de hoek. De EU deadline van de Kaderrichtlijn water is 2027! Dat is al over 3,5 jaar. Het coalitieakkoord straalt niet uit dat we die doelen gaan halen in Gelderland.
Wonen
Het onderdeel wonen van het coalitieakkoord zet in op zowel inbreiding als weilanden vol bouwen. Zowel voor de miljonair als voor de minima. U kiest niet. Betaalbaar wonen wordt zo het slachtoffer en het landschap versteent. Zet de voorkeur in om binnenstedelijk en compact te bouwen en maak een uitzondering om af en toe weilanden te bebouwen.
OV
We hebben een structureel probleem met ons OV. De oplossing in het akkoord is om dit aan particulieren over te laten. Maar ook particuliere initiatieven kosten geld, wie gaat dit betalen?
Het nieuwe college intensiveert de lobby voor vijf snelwegen, maar de lobby richting Den Haag en Brussel voor het overeind houden van het OV ontbreekt. Dat is leuk, maar gaat voorbij dat verreweg het meeste geld uit Den Haag moet komen. Een stevige voortzetting van de lobby uit Gelderland is nodig.
Cultuur
Het Cultuurhoofdstuk zegt: “We kunnen niet alles financieren “ en “we steunen de meeste culturele instellingen van de landelijke basisinfrastructuur". Welke culturele instellingen laat u vallen? Er is 400 miljoen aan incidentele middelen. Hoe gaan die verdeeld worden? Welk deel van de cultuursector valt buiten de boot?
Samen Doen
Alle belangrijke thema’s worden benoemd in dit akkoord, maar er spreekt niet veel ambitie uit. De koers is soms niet duidelijk zoals bij energietransitie en wonen. Soms gaat de koers de verkeerde richting in zoals bij de landbouwtransitie en natuur. GroenLinks gaat niet voor “gewoon doen”, maar voor “samen doen”. Samen voor een beter klimaat, gezonde natuur met een landbouwtransitie, betaalbaar wonen, goed OV en voor een sterke cultuursector. Daarom dienen we samen met PvdA, D66, PvdD, Volt, SP en 50Plus een de motie “Gelderland: samen doen” in. Er was echter geen meerderheid in de Staten van 28 juni die voor deze motie stemden.